Wakacje kojarzą się z odpoczynkiem, swobodą i dobrą zabawą. To czas wyjazdów, spotkań z rodziną, nowych znajomości i przygód. Jednak właśnie wtedy dzieci i młodzież częściej niż zwykle znajdują się w sytuacjach, w których muszą podjąć decyzję: „Czy mam ochotę?”, „Czy czuję się z tym dobrze?”, „Czy mogę powiedzieć nie?”.
Umiejętność stawiania granic jest jedną z najważniejszych kompetencji życiowych, a wakacje stanowią doskonałą okazję do jej ćwiczenia.
Spis treści
Czym są granice?
Granice to niewidzialna linia, która oddziela to, co jest dla mnie komfortowe i bezpieczne, od tego, co wywołuje dyskomfort, lęk lub sprzeciw. Dotyczą one zarówno naszego ciała, emocji, czasu, jak i relacji z innymi ludźmi.
Dziecko ma prawo powiedzieć:
- „Nie chcę się przytulać.”
- „Nie podoba mi się ten żart.”
- „Nie chcę brać udziału w tej zabawie.”
- „Potrzebuję chwili dla siebie.”
- „Nie czuję się z tym bezpiecznie.”
I co najważniejsze – nie musi się z tego tłumaczyć.
Wakacyjne sytuacje, w których granice są szczególnie ważne
Spotkania rodzinne
Wielu dorosłych nadal uważa, że dziecko powinno przywitać się buziakiem z ciocią lub dać się przytulić dawno niewidzianemu wujkowi. Tymczasem szacunek do granic dziecka zaczyna się właśnie od takich codziennych sytuacji.
Jeżeli dziecko nie ma ochoty na kontakt fizyczny, może przywitać się uśmiechem, pomachaniem lub słowami. Ma prawo decydować o swoim ciele.
Nowe znajomości
Kolonie, półkolonie czy place zabaw sprzyjają zawieraniu nowych przyjaźni. Jednocześnie pojawia się presja grupy. Dziecko może usłyszeć:
„Jak się boisz, to jesteś cienias.”
„Wszyscy idą, tylko ty nie.”
„Nie bądź dzieckiem.”
Warto przypominać dzieciom, że odwaga nie polega na robieniu wszystkiego, co robi grupa. Czasami największą odwagą jest powiedzenie: „Nie chcę”.
Internet i media społecznościowe
Wakacje to również więcej czasu spędzanego online. Młodzież często spotyka się z prośbami o wysłanie zdjęcia, udostępnienie danych czy dołączenie do grupy.
Każdy ma prawo powiedzieć:
- „Nie chcę wysyłać zdjęcia.”
- „Nie chcę podawać swoich danych.”
- „Nie zgadzam się na publikowanie mojego zdjęcia.”
Granice obowiązują również w świecie cyfrowym.
Jak rodzice mogą wspierać dziecko?
Słuchaj bez oceniania
Jeśli dziecko mówi, że coś było dla niego nieprzyjemne, nie bagatelizujmy tego słowami:
- „Przesadzasz.”
- „Nic takiego się nie stało.”
- „Musisz się przyzwyczaić.”
Lepiej powiedzieć:
- „Widzę, że było ci z tym trudno.”
- „Opowiedz mi więcej.”
- „Co mogłoby ci pomóc następnym razem?”
Szanuj granice na co dzień
Dzieci uczą się przede wszystkim przez obserwację. Jeśli rodzic szanuje ich odmowę, pyta o zgodę i liczy się z ich zdaniem, pokazuje, że granice są czymś naturalnym.
Ćwiczcie asertywne komunikaty
Warto wspólnie przećwiczyć proste zdania:
- „Nie, dziękuję.”
- „Nie mam na to ochoty.”
- „Nie czuję się z tym dobrze.”
- „Proszę, przestań.”
Dzięki temu dziecko łatwiej wykorzysta je w realnej sytuacji.
„Nie” nie oznacza braku szacunku
Wielu dzieciom trudno odmawiać, ponieważ obawiają się, że kogoś zawiodą lub sprawią przykrość. Warto uczyć je, że można być jednocześnie uprzejmym i stanowczym.
Powiedzenie „nie” nie oznacza bycia niegrzecznym.
Powiedzenie „nie” nie oznacza egoizmu.
Powiedzenie „nie” nie oznacza braku szacunku.
Oznacza natomiast szacunek do samego siebie.
Na zakończenie
Wakacje są czasem odkrywania świata, ale również poznawania siebie. Im wcześniej dziecko nauczy się rozpoznawać własne potrzeby i komunikować swoje granice, tym łatwiej będzie mu budować zdrowe relacje w przyszłości.
Dlatego przypominajmy dzieciom i nastolatkom:
Masz prawo czuć.
Masz prawo wybierać.
Masz prawo się nie zgadzać.
Twoje „NIE” ma znaczenie.
