Dziecko można bardzo dobrze zaopiekować… a jednocześnie nie wychować

Dziecko może mieć naprawdę wiele.

Ma własny pokój, ubrania, zdrowe jedzenie, zajęcia dodatkowe, wakacje, książki, zabawki, telefon, dostęp do edukacji i opiekę, kiedy jej potrzebuje.

A jednak warto zadać sobie ważne pytanie:

Czy poza tym wszystkim ma z nami prawdziwą relację?

Bo zaopiekowanie się dzieckiem i jego wychowanie to nie dokładnie to samo.

Zaopiekowanie i wychowanie – jaka jest różnica?

Zaopiekowanie się dzieckiem oznacza przede wszystkim zapewnienie mu bezpieczeństwa, stabilności i warunków potrzebnych do codziennego funkcjonowania.

To między innymi:

• dach nad głową,
• jedzenie i ubrania,
• opieka zdrowotna,
• sen i odpoczynek,
• organizacja codzienności,
• edukacja i dodatkowe zajęcia,
• ochrona przed zagrożeniami.

I oczywiście – to wszystko jest bardzo ważne.

Ale wychowanie sięga znacznie dalej.

Wychowanie to stopniowe przygotowywanie dziecka do samodzielnego życia. To uczenie go, jak rozumieć siebie, jak funkcjonować z innymi ludźmi, jak radzić sobie z emocjami, podejmować decyzje, ponosić konsekwencje i szanować granice – swoje oraz innych.

To również budowanie poczucia własnej wartości i sprawczości.

Dlatego możemy powiedzieć:

Można bardzo dobrze zaopiekować się dzieckiem, ale samo zapewnienie mu wszystkiego nie wystarczy, by je wychować.

Relacja jest podstawą wychowania

Dziecko potrzebuje nie tylko rodzica, który jest obok, ale rodzica, który jest naprawdę obecny.

Obecność to nie tylko wspólne przebywanie w jednym pomieszczeniu.

Możemy przecież siedzieć obok dziecka, jednocześnie odpowiadając na wiadomości, przeglądając telefon czy myślami będąc zupełnie gdzie indziej.

Prawdziwa obecność oznacza zainteresowanie tym, co dziecko przeżywa.

„Jak było w szkole?” jest ważnym pytaniem.

Ale czasami jeszcze ważniejsze jest:

„Co było dziś dla Ciebie najtrudniejsze?”
„Z czego jesteś dzisiaj zadowolony?”
„Co Cię zdenerwowało?”
„Chcesz mi o tym opowiedzieć?”

I przede wszystkim – wysłuchanie odpowiedzi.

Bez telefonu w ręku.
Bez zerkania na ekran.
Bez szybkiego „mhm” pomiędzy jednym zadaniem a drugim.

Bo rozmowa z dzieckiem naprawdę oznacza rozmowę.

Dziecko potrzebuje być słyszane

Relacja nie polega na tym, że rodzic zawsze zgadza się z dzieckiem.

Wręcz przeciwnie.

Dziecko może być złe.
Może się nie zgadzać.
Może być rozczarowane.
Może powiedzieć: „Nie lubię tego!” albo „To niesprawiedliwe!”.

Naszym zadaniem nie jest sprawić, żeby nigdy nie doświadczało trudnych emocji.

Naszym zadaniem jest pomóc mu nauczyć się co z tymi emocjami zrobić.

Możemy powiedzieć:

„Widzę, że jesteś bardzo zły. Możesz być zły. Nie możesz jednak bić siostry.”

To bardzo ważne rozróżnienie.

Akceptujemy emocje, ale stawiamy granice zachowaniu.

Dziecko nie musi być zawsze spokojne, zadowolone i posłuszne, żeby zasługiwać na naszą bliskość.

Potrzebuje jednak nauczyć się, że emocje nie zwalniają nas z odpowiedzialności za własne zachowanie.

Relacja nie oznacza braku granic

Czasami rodzice obawiają się, że stawianie granic może osłabić relację z dzieckiem.

Tymczasem granice są jej ważnym elementem.

Dziecko potrzebuje wiedzieć:

• co jest dozwolone, a co nie,
• czego oczekują od niego dorośli,
• jakie zasady obowiązują w domu,
• że jego zachowania mają konsekwencje,
• że odpowiedzialność jest częścią samodzielności.

Bliskość nie wyklucza wymagań.

Możemy być czułym, uważnym rodzicem i jednocześnie powiedzieć:

„Nie zgadzam się na takie zachowanie.”

Możemy przytulić dziecko, które jest rozczarowane, a jednocześnie podtrzymać wcześniej ustaloną zasadę.

Możemy wysłuchać jego argumentów, ale nie zawsze zmieniać swoją decyzję.

To właśnie w takich sytuacjach dziecko uczy się, że relacja może przetrwać różnicę zdań, frustrację i konflikt.

Wychowanie to również nauka samodzielności

Jednym z ważnych zadań rodzica jest stopniowe oddawanie dziecku odpowiedzialności.

Czasami z troski robimy za dzieci bardzo dużo.

Pakujemy plecak.
Przypominamy o każdej rzeczy.
Rozwiązujemy konflikty.
Podejmujemy decyzje.
Pilnujemy terminów.
Naprawiamy konsekwencje ich zapomnienia.

Robimy to, bo chcemy pomóc.

Ale dziecko potrzebuje również doświadczać:

„Potrafię.”

Dlatego warto z czasem pozwalać mu na coraz większą samodzielność – oczywiście adekwatnie do wieku i możliwości.

Nie chodzi o pozostawienie dziecka samego z problemem.

Chodzi o to, żeby zamiast:

„Daj, ja to zrobię”

coraz częściej pojawiało się:

„Jak myślisz, co możesz teraz zrobić?”

To właśnie w ten sposób budujemy poczucie sprawczości i odpowiedzialności.

Czy moje dziecko ma wszystko?

Łatwo jest mierzyć rodzicielstwo tym, co możemy zapewnić dziecku.

• Czy ma wszystko, czego potrzebuje?
• Czy dobrze się odżywia?
• Czy ma odpowiednie zajęcia?
• Czy rozwija swoje zainteresowania?
• Czy dobrze radzi sobie w szkole?

To ważne pytania.

Ale warto dołożyć do nich kilka kolejnych:

• Czy moje dziecko ma ze mną relację?
• Czy wie, że może przyjść do mnie również wtedy, kiedy coś mu nie wyszło?
• Czy słucham go tak samo uważnie, jak oczekuję, że ono będzie słuchało mnie?
• Czy zna swoje granice i szanuje granice innych?
• Czy potrafi funkcjonować wśród ludzi?
• Czy pozwalam mu na samodzielność?
• Czy wie, że może się ze mną nie zgadzać, a jednocześnie nadal jest przeze mnie kochane?

To nie jest test dobrego rodzicielstwa.

To raczej zaproszenie do zatrzymania się i refleksji.

Nie chodzi o idealne rodzicielstwo

Warto też pamiętać, że relacja nie oznacza bycia idealnym rodzicem.

Każdy rodzic czasem nie ma cierpliwości.
Czasem odpowie zbyt ostro.
Czasem będzie zmęczony.
Czasem wybierze telefon zamiast rozmowy.

To się zdarza.

Najważniejsze jest to, co robimy później.

Możemy powiedzieć:

„Przepraszam. Byłam zdenerwowana i powiedziałam to w nieodpowiedni sposób. Spróbujmy jeszcze raz.”

Takie momenty również uczą dziecko.

Uczą, że relacja nie musi być pozbawiona błędów, żeby była bezpieczna.

Że można przeprosić.
Można naprawić sytuację.
Można rozmawiać po konflikcie.
Można popełnić błąd i spróbować zrobić coś inaczej.

Dziecko nie potrzebuje tylko „wszystkiego”

Być może więc warto czasem zmienić pytanie.

Nie tylko:

„Czy moje dziecko ma wszystko, czego potrzebuje?”

Ale również:

„Czy moje dziecko ma mnie?”

Nie tylko jako osobę, która organizuje, kupuje, wozi, zapisuje na zajęcia i pilnuje obowiązków.

Ale jako osobę, która słucha, rozmawia, stawia granice, wspiera, wymaga, zauważa i jest naprawdę obecna.

Bo wychowanie nie polega wyłącznie na tym, żeby dziecko dobrze funkcjonowało dzisiaj.

Chodzi również o to, żeby z czasem potrafiło dobrze funkcjonować samo – ze sobą i z innymi.

A fundamentem tej drogi jest relacja.

Więcej niż rozwój – relacja. 💛

💛 Na koniec – małe ćwiczenie dla rodzica

Dzisiaj znajdź 10–15 minut tylko dla swojego dziecka.

Bez telefonu.
Bez telewizora.
Bez poprawiania.
Bez pouczania.

Zapytaj:

„Co chciałbyś/chciałabyś mi dzisiaj opowiedzieć?”

I po prostu posłuchaj.

Czasami właśnie takie kilka minut mówi o naszej relacji więcej niż godziny wspólnie spędzone obok siebie.

Bo dziecko potrzebuje nie tylko naszej opieki. Potrzebuje naszej obecności. 💛